مقاله

آفتامات دینام چیست؟

آفتامات دینام چیست؟

آفتامات دینام چیست؟

دینام خودرو از اجزای ساده اما بسیار مهمی تشکیل شده است. یکی از این اجزای مهم، آفتامات دینام است که وظیفه مهمی را در سیستم برق خودرو و به طور کلی در برق رسانی خودرو ایفا می کند. کنترل کننده ها همیشه از مهمترین بخش های هر سیستمی هستند و باعث می شوند بهترین کیفیت و نتیجه حاصل شود. درباره آفتامات دینام به عنوان یک کنترل کننده برای جریان برق تولیدی در دینام نیز به همین شکل است.

آفتامات یک قطعه کوچک و ساده در دینام است که نقش رگولاتور را در آن بر عهده دارد. این قطعه در واقع، جریان الکتریکی ورودی به آرمیچر را کنترل می کند تا جریانی مناسب و استاندارد باشد و مشکلی از نظر تغییر و نوسان ولتاژهای ورودی و خروجی ایجاد نشود. از آنجا که کار این قطعه بسیار بااهمیت است، کیفیت ساخت آن نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

ساختمان آفتامات

پیش از پرداختن به نحوه کار آفتامات، می­بایست ساختمان آن را شناخت. آفتامات‌ها در ساده­ترین حالت دارای ۴ پایه هستند که هر کدام از آن‌ها در مسیر‌های مشخصی در سیم‌کشی یا روی مدار دستگاه‌های الکترونیکی قرار گرفته می‌شوند و با وصل برق به سیم‌پیچ، دو تیغه را به هم وصل می­کنند. تقریبا تمام آفتامات‌ها دارای دو پایه مربوط به سیم‌پیچ هستند.

بوبین به قسمتی از آفتامات می‌گویند که دارای یک سیم‌پیچی ضخیم جهت آهن­ربا شدن است و در اصطلاح به منظور تقویت شدن در ساختمان آفتامات قرار گرفته است. هرگاه برق  dc  مورد نیاز به پایه‌های سیم‌پیچ اعمال شود، تیغه­های آفتامات از حالت قبلی خود خارج شده و با قطع ولتاژ از سیم­پیچ، تیغه­ها به حالت اولیه خود باز می­گردند.

رله ولتاژ و آفتامات

رله ولتاژ دارای یک هسته آهنی با چندین دور سیم­پیچ است که آن را به­طور موازی پیچیده­اند. روی هسته دو عدد پلاتین قرار دارد که در حالت نرمال بسته است.

جریان مصرفی بالشتک­های دینام و سیم اتصال بدنه خارجی از ذغال مثبت گرفته می­شود و پس از تغذیه قطب­ها به F آفتامات می­رود و در حالت عادی که ولتاژ خروجی دینام کم است، از طریق پلاتین­ها به بدنه متصل می­شود. با افزایش دور موتور، ولتاژ دینام نیز بالا می­رود و همزمان ولتاژ موثر بر سیم­پیچ رله ولتاژ افزایش می­یابد.

زمانی­که ولتاژ تولید شده دینام از حد مشخصی بیشتر شود، نیروی کشش هسته از نیروی فنر پلاتین متحرک بیشتر خواهد شد و در نتیجه هسته پلاتین متحرک را جذب می­کند. با باز شدن پلاتین­های رله ولتاژ، اتصال بدنه قطبین به وسیله مقاومت کامل می­شود. کاهش مقاومت در مدار قطبین سبب کم­شدن جریان مصرفی بالشتک­ها می­شود، در نتیجه شدت میدان مغناطیسی تضعیف شده و ولتاژ خروجی دینام نیز کاهش خواهد یافت..

این کاهش ولتاژ باعث می­گردد که هسته رله ولتاژ نیروی خود را از دست بدهد و فنر آن پلاتین متحرک را بکشد و با پلاتین ثابت تماس داده شده و مجددا جریان میدان از طریق پلاتین­ها باعث اتصال بدنه شود. عمل قطع و وصل پلاتین­ها در ثانیه چندین بار انجام می­شود و به این ترتیب مقدار ولتاژ در حد لازم تثبیت می­گردد.

در دینام­هایی که اتصال بدنه داخلی است، جریان D آفتامات به پلاتین­های رله ولتاژ به میدان دینام فرستاده شده و در دینام به بدنه متصل خواهند شد. سپس در زمان باز شدن پلاتین­های رله ولتاژ از طریق مقاومت جریان به میدان وارد می­­شود و مقدار آن کاهش می­یابد. برای مثال آفتامات نیسان از نوع اتصال بدنه داخلی است.

نحوه کار آفتامات

رله جریان یا آفتامات همانند رله ولتاژ دارای پلاتین، مقاومت و هسته است و تنها تفاوت آن با رله ولتاژ در نوع سیم پیچی هسته آن است بطوریکه سیم هسته ضخیم بوده بصورت سری در مدار قرار میگیرد تا اینکه هر جریانی که از دینام برای شارژ باطری و مصارف دیگر گرفته می­شود از آن عبور نموده و قابل کنترل شود.

هنگامی که جریان مصرفی  بیش از حد لازم باشد، هسته نیروی کششی زیادی بوجود می آورد که باعث جذب پلاتین متحرک شده که در نتیجه جریان مصرفی بالشتک ها باعث مقاومت بدنه شده و ولتاژ خروجی به علت افزایش جریان افت می نماید. رله جریان یا آفتامات از نوع رله مرتعشی است و تا جایی نوسان میکند که جریان در حد لازم تثبیت شود.

در توصیف بهتر نحوه کار آفتامات می­توان گفت، در دینام‌های ۱۲ ولتی  که قدرت خروجی مولد بیشتر از ۲۰۰ w است (برای جلوگیری از  سوختن  آرمیچر در اثر بالا رفتن جریان مصرفی)، از آفتامات یا رله جریان استفاده می‌شود. وظیفه رله جریان، کنترل کردن مقدار جریان خروجی تا مقداری است که احتمال  خطر سوختن برای سیم­پیچ‌های آن وجود نداشته باشد.

هنگامی که جریان نسبتا ضعیفی وارد سیم­پیچ می‌شود، سیم پیچ و هسته آهنی تبدیل به آهنربا می‌شوند و پس از غلبه بر فنریت صفحه پلاتین، آن ‌را به سمت هسته سیم‌پیچ حرکت داده و باعث اتصال آنها به یکدیگر و عبور جریان اصلی می‌شوند.

به­طور مثال در مدار بوق یا چراغ‌های جلو خودرو از آفتامات استفاده می‌شود. در این صورت با وصل نمودن کلید بوق یا چراغ‌های جلو، آفتامات وصل می‌شود و این آفتامات برق مورد نیاز بوق یا چراغ‌های جلو را از طریق مدار شارژ یا باتری تامین می‎کند. ملاحظه می‎شود که آفتامات با جریان برق ضعیفی فعال می‌گردد و از اینرو جریان زیادی از کلید بوق یا کلید چراغ‌های جلو عبور نمی­کند و از سوختن یا جرقه زدن در کلید بوق یا چراغ‌های جلو، جلوگیری می‌شود.

وظایف آفتامات دینام

آفتامات دینام در مدار شارژ وظایف زیر را برعهده دارد:

کنترل جریان ایجاد شده دینام

کنترل ولتاژ خروجی دینام

اجازه دادن شارژ به باتری سالم در حال خالی شدن

جلوگیری از خالی شدن جریان باتری در دینام موقع خاموشی موتور

قطع شدن شارژ بعد از پر شدن باتری

۸ نشانه خرابی آفتامات دینام

نکته مثبتی که در رابطه با آفتامات دینام وجود دارد این است که تشخیص خرابی این قطعه بر خلاف بسیاری از قطعات دیگر ساده بوده و به کمک روش های مختلف می توان عیب یابی کرد. در ادامه برخی از علائم و نشانه های خرابی آفتامات را بررسی خواهیم کرد:

ولتاژ بالا

مقدار ولتاژ باتری خودروهای معمولی در شرایطی که در خودرو حال کار نیست، بین ۶ تا ۱۲ ولت است و وقتی اتومبیل در حال حرکت است این عدد ۲ ولت بالاتر می رود. در صورتی که میزان ولتاژ خروجی از ۱۶ ولت بیشتر باشد، احتمال می رود که مشکلی در آفتامات (تنظیم کننده ولتاژ) وجود دارد. اگر ولتاژ خروجی از اندازه معمول بیشتر باشد، اجزای الکتریکی خودرو آسیب می بیند. مثلا ممکن است چراغ های جلو یا عقب ماشین پس از گذشت مدت زمان کوتاهی بسوزد.

افت ولتاژ ناگهانی

یکی دیگر از نشانه های خرابی آفتامات، افت ولتاژ است که می تواند منجر به کاهش شتاب خودرو شود. این مسئله به ظاهر ساده اهمیت زیادی داشته و بیانگر عدم تنظیم صحیح قدرت است.

خاموش شدن چراغ پشت آمپر

چراغ پشت آمپر یکی دیگر از اجزای الکتریکی خودرو است که برای روشن شدن به ولتاژ مشخصی نیاز دارد. در صورتی که تنظیم کننده ولتاژ دچار اختلال باشد، این چراغ ها نیز روشن نشده و در نتیجه نمی توان از خودرو استفاده کرد؛ چرا که به کمک چراغ های پشت آمپر از میزان سوخت، سرعت، درجه آمپر و … مطلع می شوند و بدون دانستن این اطلاعات روشن کردن اتومبیل و استفاده از آن چندان منطقی به بنظر نمی رسد.

چراغ های کم نور یا چشمک زن

کم نور شدن چراغ های جلوی خودرو و حتی چراغ های داخلی از دیگر نشانه های خابی آفتامات دینام و عدم تنظیم ولتاژ و جریان به میزان کافی است. البته ممکن است این مسئله به دلیل وجود برخی مشکلات در باتری نیز به وجود آمده باشد.

کار نکردن چراغ های نور بالا

چراغ های نور بالا نیز از جمله قطعات الکتریکی اتومبیل هستند که به ولتاژ کافی نیاز دارند. اگر این چراغ ها ولتاژ کم یا زیاد دریافت کننده به درستی کار نکرده و می سوزند.

خوردگی سر باتری

در صورت مشاهده خوردگی در ترمینال ها و قسمت بالای باتری می توان احتمال داد که مشکلی در تنظیم کننده ولتاژ وجود دارد.

خالی شدن باتری

اگر باتری قدیمی باشد، مشکلی در دینام وجود اشته باشد یا چراغ های خودرو برای مدت طولانی روشن مانده باشد، باتری خالی شده و نیاز به تعویض خواهد داشت. از دیگر دلایل خالی شدن باتری مدیریت نامناسب جریان توسط تنظیم کننده ولتاژ است.

روشن شدن چراغ موتور یا چراغ باتری

دلایل مختلفی برای روشن شدن چراغ موتور وجود دارد که خرابی آفتامات و تمام شدن ذغال دینام از جمله آن ها است. همچنین ممکن است به دلیل وجود نقصی در باتری چراغ موتور روشن شود. به کمک مولتی متر می توان دینام و باتری را بررسی کرد و متوجه شد ایراد از کدام یک از این قطعات است.

 

آفتامات دینام را از کجا تهیه کنیم؟

اگر آفتامت دینام شما دچار خرابی گردیده است و نیاز به تعویض آن دارید می توانید از طریق لینک نسبت به خرید آفتامت مناسب خودروی خود اقدام کنید. ما در سایت دیجی رفان قطعات مورد نیاز خودروی شما را با برند اصلی محصول ارائه می کنیم تا شما بتوانید با آسودگی خاطر خریدی مطمئن و باکیفیت داشته باشید.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *