سیستم ترمز خودرو چه کار می‌کند؟
سیستم ترمز خودرو به این صورت است که با کمک آن و از طریق ایجاد اصطکاک در چرخهای خودرو، از سرعت خودرو کم و در نهایت متوقف میشود. نحوه عملکرد سیستم ترمز خودرو به این گونه است که علاوه بر توقف ماشین، در هندلینگ و حفظ تعادل آن هم مؤثر است؛ به‌خصوص در شرایط سخت آب‌وهوایی و در جاده‌های لغزنده و پرپیچ و خم سیستم ترمز خودرو برای حفظ تعادل به کمک راننده می‌آید.
انواع سیستم ترمز خودرو معمولاً با کمک روغن کار می‌کند. استفاده از روغن به‌دلیل سیال‌بودن آن است؛ یعنی وقتی فشار به محفظه مایع وارد میشود، با جابه‌جا شدن این مایع، فشار به بخش‌های دیگر منتقل میشود. همین موضوع باعث شد که طراحان خودرو از روغن موتور برای کم‌کردن میزان سرعت و بالا بردن میزان اصطکاک در چرخ‌ها استفاده کنند.
انواع سیستم ترمز
ترمز مکانیکی
ترمز مکانیکی به ترمز های گفته می شود که توسط نیروی مکانیکی اتومبیل را متوقف میکنند به این معنی که این سیستم ها با استفاده از میله ها و فنر ها و …. باعث می شوند تا اتومبیل از حرکت بایستد.
ترمز هیدرولیکی
ترمزی که امروزه در بیشتر اتومبیل ها مورد استفاده قرار میگیرد سیستم ترمز خودرو هیدرولیکی می باشد که با استفاده از روغن ترمز باعث ایجاد اصطکاک و ایستادن اتومبیل می شود، این ترمز دارای کاربری بسیار بالا است و همواره مورد استفاده قرار میگیرد.
ترمز پنوماتیک یا بادی
این ترمز ها به جای روغن از هوا استفاده می کنند و این به دلیل این است قدرت هوا برای این کار بیشتر و معمولا توسط یک کمپرس هوا این کار انجام می شود. این نوع سیستم ترمز خودرو ها در ماشین های سنگین مورد استفاده قرار میگیرند تا بتوانند آن ها را متوقف کنند.
ترمز خلا
این نوع ترمز ها در قطار ها مورد استفاده قرار میگیرند و با ایجاد خلا باعث اصطکاک لنت ها می شوند.
ترمز الکتریکی
این نوع ترمز ها معمولا در اتومبیل های برقی به کار گرفته میشوند، نحوه کار کرد آن ها هم به این صورت است که یا موتور اتومبیل بالعکس می چرخد، یا از یک نوع مقاومت مدار در چرخ ها استفاده می شود.
ای‌بی‌‌اس (ABS) چیست؟
خودروهایی که فاقد ترمز ای بی اس می باشند وقتی راننده پای خود را بطور ناگهانی روی پدال ترمز فشار دهد در صورتی که جاده لغزنده باشد چرخ های خودرو قفل شده و راننده کنترل خودرو را از دست خواهد داد ، همه کسانی که تجربه رانندگی با اتومبیل به خصوص در جاده های خیس و لغزنده را دارند به خوبی می دانند که در این شرایط چقدر کنترل خودرو مشکل است و تا چه اندازه خطر سر خوردن به خصوص هنگام ترمزهای ناگهانی وجود دارد که کمترین نتیجه آن انحراف خودرو به بیرون جاده است.
رانندگان با تجربه می دانند برای اینکه چرخ هایشان روی زمین خیس و لغزنده سر نخورد باید با سرعتی حرکت کنند که تا حد امکان نیاز به ترمزگیری شدید پیدا نکنند و اگر ناچار به ترمزگیری شدید بودند باید پدال ترمز را مکررا فشار داده و رها کنند تا چرخهای خودرو قفل نشود چرا که در صورت قفل شدن چرخ ها ، دیگر کنترل خودرو از دست آنها خارج میشود
اما ترمزهای ای بی اس، در بيان ساده دستگاهي الکترونيکی هستند که در هنگام ترمزگيری باکنترل فشار (قطع و وصل کردن فشار) هيدروليک در کسری از ثانيه ارتباط لنت با ديسک يا کاسه را برقرار و قطع می کنند و تکرار سريع و مداوم اين عمل باعث از ميان رفتن حالت بلوکه کردن يا قفل کردن ترمزها می شود.
اهميت ترمزهای ای بی اس نيز بيشتر در سطوح خيس و لغزنده يا ترمزگيري در سرعت‌هاي بالا نمايان مي‌شود.
ترمز دیسکی یا کاسه‌ای؛ کدام‌یک بهتر است؟
اغلب خودروهای جدید برخلاف مدل‌های قدیمی‌تر به ترمز دیسکی مجهز هستند اما دلیل این کار چیست؟ این ترمزها چه مزایا و معایبی در مقایسه با نمونه‌های کاسه‌ای دارند؟ برای اطلاع از این موضوع آنچه در ادامه خواهیم گفت را مطالعه کنید تا کمی بیشتر با ترمز دیسکی و کاسه‌ای آشنا شوید.
ترمز کاسه‌ای و مزایا و معایب آن
در ترمز کاسه‌ای (Drum Brake) قطعه‌ای با نام کاسه ترمز به چرخ متصل میشود و درنتیجه به همراه آن گردش می‌کند. لنت‌های ترمز نیز بر روی دو عدد کفشک هلالی قرار میگیرند و در حالتی که خودرو حرکت می‌کند با فاصله کمی از کاسه ترمز قرار میگیرند.
هنگامی‌که راننده بر روی پدال ترمز فشار وارد می‌کند، فشار در سیلندر ترمز افزایش می‌یابد و روغن موجود در آن به سمت چرخ‌ها هدایت میشود.
نیروی حاصل از روغن ترمز به کفشک‌ها فشار وارد می‌کند و سبب اصطکاک لنت‌ها با کاسه ترمز و درنهایت توقف خودرو میشود.
عمده مزیت ترمزهای کاسه‌ای ارزان بودن و وزن کم آن‌هاست. در مقابل این ترمزها معایب قابل‌توجهی نیز دارند. بزرگ‌ترین ایراد ترمز کاسه‌ای بالا رفتن سریع حرارت و عملکرد نامناسب در دمای بالا است به‌طوری‌که امکان ترمزگیری مداوم را از راننده سلب می‌کند!
ترمز دیسکی
در ترمز دیسکی (Disc Brake ) به‌جای کاسه ترمز از قطعه‌ای با عنوان دیسک چرخان استفاده میشود. این دیسک به همراه چرخ حرکت می‌کند و به‌جای کفشک‌ها نیز از یک جفت لنت ترمز مسطح استفاده میشود. هنگام ترمزگیری نیز این لنت‌ها به دیسک ترمز فشار وارد میکنند و موجب توقف خودرو میشوند.
ترمز دیسکی از قیمت و هزینه تعمیر بالاتری نسبت به نمونه‌های کاسه‌ای برخوردار است. این ترمزها برای توقف به فشار هیدرولیک بیشتری هم نیاز دارند اما در مقابل امکان ترمزگیری پی‌درپی و عملکرد مناسب در دمای بالا را برای راننده فراهم می‌کند.
همچنین عملکرد ترمز دیسکی به‌مراتب سریع‌تر از ترمز کاسه‌ای است و خنک کاری آن با سرعت بیشتری انجام میشود. امروزه در برخی خودروهای مجهز به ترمز دیسکی از یک سیستم خنک‌کننده متشکل از پره‌های چرخان برای کاهش سریع‌تر دمای لنت و دیسک استفاده میشود.