شمع خودرو چیست؟
شمع خودرو قطعه ای متشکل ازالکترود ، عایق چینی، واشرها و غیره می باشد که در بالای محفظه احتراق و سیلندر خودرو قرار گرفته و از یک طرف جریان ولتاژ بالای برق را گرفته و از طرف دیگر با ایجاد جرقه زنی در محظه احتراق باعث انفجار بخار فشرده شده بنزین و در نتیجه ایجاد نیروی لازم برای حرکت خودرو می گردد. در حقیقت شمع خودرو وظیفه انفجار در محفظه احتراق و حرکت دادن سیلندرها به سمت پایین را دارند. با پاشش سوخت توسط انژکتور به درون سیلندر و سپس فشرده شدن آن توسط سوپاپ، شمع جرقه ایجاد نموده و باعث انفجار در محظه احتراق می گردد.
مهمترین اجزای تشکیلدهندهی شمع موتور
در ادامه با مهمترین اجزایی که شمع ماشین را تشکیل میدهند آشنا میشویم.
عایق شمع
عایقی که روی شمع خودرو وجود دارد از جنس آلومین یا اکسیدآلومنیوم است. روکشی از لعاب شیشه روی این بخش برای پوشیدن و محافظت از بخش زیری قرار دارد. درواقع این لایهی رویی همان بخش سفیدی است که روی شمع ماشین به چشم میخورد. وظیفهی لعاب شیشهای حفاظت از عایق و پوشاندن منافذ آن برای ورود آلودگیهاست. نقش عایق شمع موتور این است که در برار فشار بالا و حرارت زیادی که در هنگام انفجار ایجاد میشود از شمع محافظت کند و استحکام آن را بیشتر کند.
بدنه
قسمت بدنه شمع از جنس فلز فولاد ساخته میشود. استحکام این فلز کمک میکند تا شمع محکم روی سیلندر قرار بگیرد.
ترمینال یا پایانهی شمع
پایانهها بالاترین بخش شمع هستند. پایانه با اتصال به وایر مسیر ورود جریان الکتریکی را از باتری به شمع فراهم میکند. پایانهها در برابر اکسیدشدن بسیار مقاوم هستند.
الکترودها
شمع دارای چند الکترود است. الکترود مثبت که در بخش میانی شمع قرار دارد و از فلزهای آلیاژشده با مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت ساخته میشوند.
الکترودهای منفی که به آن الکترودهای کناری نیز گفته میشود به بدنهی شمع متصل است و در دو طرف الکترود مثبت قرار دارد. الکترودهای منفی در شمعهای گوناگون میتوانند تعداد مختلفی داشته باشند.
چگونه متوجه علائم تعویض شمع خودرو شویم؟
گاهی در حین رانندگی با دیدن یک سری از موارد مانند کم شدن توانایی موتور و حتی خام سوزی در هنگام شتاب گرفتن، متوجه میشوید که باید برای خودروی خود یک شمع مناسب تهیه کرده و این شمع قدیمی را تعویض کنید.
در ضمن با دیدن تغییرات فیزیکی روی این قطعه هم میتوان به زمان تعویض آن پی برد. در واقع این چینی روی شمع است که دارای حالتی نامطلوب میشود و خبر از تعویض شمع میدهد زیرا این چینیها به طور معمول و در حالت طبیعی دارای رنگی خاکستری یا قهوه ای و یا زرد میباشد و روی آنها هیچ اثری از آلودگی و لکههای ناخوشایندی را مشاهده نمی کنید. به طور کلی اگر بخواهید شمعی را که دچار عیبهایی شده است بشناسید، باید به نکات زیر به خوبی توجه کنید:
- لعاب روی چینی
اگر شما به رانندگی با سرعت بسیار بالا علاقه دارید باید به این نکته هم توجه کنید که در اثر این سرعت بالای شما یک لایه سربی از بنزین بر روی چینی تشکیل میشود و در آخر باعث ایجاد یک لایه لعابی به رنگ زرد یا حتی سبز بر روی قطعه شده تا تنها راه حل آن تعویض قطعه موردنظر باشد.
- ترک خوردگی چینی
یکی از عواملی که میتواند باعث ترک خوردگی چینی شود، کاهش میزان اکتان موجود در سوخت است تا فرایند جرقه زدن را در سیلندر به شدت مختل کند. اگر صدایی نامطلوب از موتور ماشین خود شنیدید باید به ترک خوردگی چینی شک کنید.
- تغییر رنگ چینی
در بنزینی که شما برای ماشین خود استفاده میکنید یک سری از مواد افزودنی وجود دارد و معمولاً آنها برای افزایش میزان اکتان سوخت کاربرد دارند ولی در اثر آن روی سطح خارجی چینی شما قرمز یا صورتی میشود.
- فرسودگی الکترود
در مواقعی هم ممکن است که شمع شما دچار آسیب شده باشد و شما نسبت به تعویض آن بیتوجهی بورزید ولی جالب است بدانید که در اثر آن ممکن است که الکترود مرکزی آن دچار سوختگی شده باشد.
- وجود بنزین بر روی شمع
در اثر بروز عوامل مختلفی ممکن است که سر شمع خودروی شما به وسیله مقداری از بنزین آلوده شود و باعث ایجاد تغییر رنگ در چینی آن شده و رنگ آن را به سمت سیاهی میل دهد.
- ذوب شدن الکترود مرکزی
در برخی مواقع شمع شما بسیار داغ شده و حرارت آن از حد مشخص شده بالاتر میرود که در این صورت ممکن است که الکترود مرکزی آن دچار ذوب شدگی شده و باعث ایجاد مشکلی جدی برای چینی آن بشود.
عمر شمع
در ایران بعضی از مکانیسینهای اتومبیل ، به عمر شمع توجه کافی ندارند و تا زمانی که عیب ظاهری در کار موتور ایجاد نشود، تعویض آن را توصیه نمینمایند. در حالیکه گاهی یک شمع کار کرده ، علاوه بر اینکه بطور ناگهانی ممکن است از کار بیفتد، به مقدار زیادی از قدرت موتور میکاهد. معمولا این کاهش بدون توجه کافی محسوس نیست. به علاوه یک شمع ضعیف میتواند به مقدار زیاد در طرز روشن شدن موتور ، مصرف سوخت ، میزان گرم کردن و کنش موتور و بالاخره در استهلاک و دوام موتور مؤثر باشد.
عمر یک شمع با توجه به نوع و کیفیت آن می تواند از 15000 تا 100000 کیلومتر تغییر کند که کارخانهی سازنده این مقدار را مشخص می کند اما به طور کلی شمع باید هر 20000 کیلومتر مورد بررسی قرار گیرد. منظور از بررسی شمع ، اندازه گیری فاصله گپ ، تمیزکردن الکترودها ، بررسی سلامت رزوه و الکترود و چینی می باشد.